Film ten powstał na podstawie mangi grupy CLAMP zatytułowanej „X”, którą zaczęto realizować w 1992 roku i nie ukończono do dziś. Trudno nazwać go ekranizacją, bowiem scenariusz do niego powstał na podstawie komiksu, który był gotowy zaledwie w jednej trzeciej. Nie dziwi więc fakt, że jest to historia znacznie różniąca się od oryginalnej mangi.
Jednak mimo to film jest pozycją obowiązkową dla fanów komiksu, ze względu na ciekawe walki i wyjątkowo staranne jego wykonanie.
Opowieść rozpoczyna się od przybycia do Tokio piętnastoletniego Kamui Shirow, będącego poza miastem przez ostatnie sześć lat. Spełnia w ten sposób ostatnią wolę zmarłej w tajemniczych okolicznościach matki, która w chwili śmierci nakazała mu powrót do miasta, mówiąc że tam czeka na niego przyszłość. Kamui ma w Tokio dwie bliskie mu osoby, Fuumę i jego siostrę Kotori – przyjaciół z dzieciństwa, których niegdyś przyrzekł chronić. Nie wie jeszcze, jak ważnymi postaciami są wszyscy troje w konflikcie, od którego zależy przyszłość Ziemi.
Jest rok 1999, zbliża się czas przepowiadanej od wieków apokalipsy. Ziemia chroniona od dawien dawna przez magiczną osłonę ma stanąć na krawędzi zniszczenia. Tokio stanowi najważniejszy punkt spinający osłonę. W tym celu w mieście przez wieki wybudowano wiele budynków i konstrukcji ją zabezpieczających. Kiedy wszystkie zostaną zniszczone, Ziemia stanie w obliczu zagłady. Przepowiednia mówi, że o losie naszej planety przesądzi bitwa między siedmioma Smokami Ziemi, dążącymi do zniszczenia życia na planecie i powolnego jej odrodzenia, a siedmioma Smokami Niebios, którzy pragną zachować Ziemię w jej obecnej postaci. Kamui jest tu jednak postacią kluczową, przepowiednia mówi bowiem, że tylko on potrafi zmienić tragiczne przeznaczenie mieszkańców naszej planety.
Smokami Ziemi i Niebios są, tak jak Kamui, ludzie obdarzeni ponadnaturalnymi zdolnościami, których przeznaczeniem jest walka do ostatniej kropli krwi o przyszłość planety w zależności od tego, po której stronie się opowiedzą. Smoki Niebios mają możliwość tworzenia osłon (kekkai) o przeróżnych kształtach, które przenoszą do innego wymiaru fragment czasoprzestrzeni nimi objęty. Pozwala to na swobodną destrukcję miejsca bitwy bez obawy o uszkodzenia prawdziwej przestrzeni. Wyjątkiem jest oczywiście śmierć smoka, który osłonę stworzył, ponieważ wtedy zniszczenia stają się realne w oryginalnej czasoprzestrzeni. Smoki Niebios posiadły tę umiejętność, aby móc skutecznie chronić, wymienione wcześniej budynki i konstrukcje stanowiące podstawę głównej osłony Ziemi. Ciekawym pomysłem są również żywe, samoregenerujące się święte miecze, które do momentu naznaczonego przez przeznaczenie istnieją w ciałach kobiet. Jest to jednak dość brutalne, bowiem pojawienie się miecza oznacza dla nich okrutną śmierć... Nie da się ukryć, w filmie tak jak i w oryginalnej mandze okrucieństwo jest obecne, ale na szczęście nie w ekstremalnych odmianach.
Wracając jeszcze do głównego wątku, Smoki Niebios zbierają się w podziemiach budynku japońskiego senatu, gdzie kieruje nimi księżniczka Hinoto, przepowiadająca przyszłość ze snów. Przeciwniczką Hinoto jest jej siostra Kanoe, zbierająca Smoki Ziemi w piwnicach budynku rządu Kraju Kwitnącej Wiśni. Również potrafi przepowiadać przyszłość ze snów (w mandze tego nie potrafiła).
Pisząc o fabule należy zaznaczyć, że została maksymalnie uproszczona w stosunku do mangi. Właściwie autorom wystarczyło czasu tylko na skrócone opowiedzenie głównego wątku i szczątkowe przedstawienie wszystkich postaci. Niektóre z nich przedstawiane są w momencie rozpoczęcia ich walki finałowej. Inne mówią niewiele, w zasadzie sprowadza się to do prezentacji ich motywów działania i nic poza tym. To oczywiście bardzo ogranicza emocjonalne oddziaływanie na widza, który nie ma szans bliżej poznać postaci, ich problemów i dylematów, co w mandze stanowiło bardzo ważny element tej opowieści. Bliżej przyjrzano się tylko Kamui, Fuumie i Kotori, ale także ograniczono się do rzeczy najistotniejszych, wymaganych do opowiedzenia wątku głównego. Wiele faktów przeinaczono, aby możliwie jak najbardziej zawęzić grono postaci występujących w filmie. Nie zobaczymy więc matki i ojca Kotori i Fuumy, ciotki Kamui – Tokiko Magami oraz Daisuke Saiki, którzy pełnili w mandze role dość ważne.
Ze względu na to, że komiks daleki był do skończenia, scenarzyści, wśród których była też autorka oryginalnego pomysłu Nanase Ohkawa, musieli wymyślić jedną dodatkową postać, ponieważ jeden ze Smoków Ziemi w mandze jeszcze nie zdążył się pojawić. Tą postacią jest Shougo Asagi, który swoimi nadnaturalnymi mocami ujarzmił wodę. Jego miejsce w mandze zastąpił później Kakyou, który, tak jak Hinoto potrafi przepowiadać przyszłość ze snów. Co ciekawe, wodne umiejętności Asagiego przejął później w komiksie Yuuto Kigai. Pozbycie się kilku kluczowych postaci z fabuły spowodowało konieczność jej zmiany na potrzeby filmu, szczególnie jeśli chodzi o osoby rodzące święte miecze dla Kamui i jego bliźniaczego przeciwnika. Kilku postaciom zmieniono także nieco osobowości, np.: Kusanagi w filmie jest prawie całkiem ograbiony z jakichkolwiek cech pozytywnych i jego niekonwencjonalny związek uczuciowy z Yuzurihą nie miał nawet szans zaistnieć. Również Sorata zyskał nieco inny wizerunek i w filmie zabawnego chłopca z Osaki zamieniono na stuprocentowego „faceta z jajami”. Kanoe, zmieniła się w perwersyjną wiedźmę i jej motywy stały się trochę inne. Prawdę mówiąc te nowe motywy Kanoe zupełnie kłócą się z jej filmowym wizerunkiem.
Najbardziej jednak rażą w filmie zmiany w osobowości głównego przeciwnika Kamui. Jeśli w mandze był człowiekiem zimnym i bezlitosnym, który jednak trzymał się planów przepowiedni, tak w filmie jest potworem, zabijającym dla zabawy nawet swoich pobratymców. Uważam, że twórcy przesadzili z tragizmem tej produkcji. To trochę odrzuca od oglądania, przy czym nie chodzi mi o to, że to anime jest opowieścią tragiczną, ale o fakt zastosowania nadmiernej i nieuzasadnionej jego tragiczności. W mandze oraz serialu telewizyjnym przedstawiono wątek główny w bardziej racjonalny i sensowny sposób, gdzie za każdym czynem stoi jakiś sens, czy logika.
Oceniając ten film od strony wykonania, należy wymienić jednego ważnego człowieka. Rintaro (Hayashi Shigeyuki) jest legendą przemysłu anime, swoją karierę rozpoczynał pod koniec lat pięćdziesiątych, współpracował m.in. z Osamu Tezuką. Kiedy realizował „X” miał więc już prawie czterdziestoletnie doświadczenie w realizacji filmów animowanych. Trzeba przyznać, że mimo zdecydowania się na opowieść, która niezbyt nadawała się na jednoodcinkową ekranizację, zadanie wykonał nadspodziewanie dobrze. Widzowie nie zaznajomieni z komiksem „X”, będą mieli pewne problemy ze śledzeniem akcji, ale moim zdaniem przejrzyściej zrobić tego nie było można. W tym celu właśnie zmniejszono liczbę postaci występujących w filmie do wymaganego minimum. Animacja jest pierwszorzędna, psychodeliczna muzyka orkiestrowa stwarza tak mroczny klimat, że niemal wylewa się z ekranu i przynajmniej u mnie powodowała dreszcze. To rzadko spotykany rodzaj muzyki w anime i szczególnie w tej produkcji stała się bardzo ważnym elementem. Mniej spodobał mi się projekt postaci – dużo lepsze wrażenie robił na mnie ich wygląd w serialu. Również głosy podkładane pod poszczególnych bohaterów nie wydały mi się trafione. Jedynym wyjątkiem jest wcielający się w postać Kamui – Tomokazu Seki, który choć mówi niewiele, tutaj po prostu błyszczy.
Ta produkcja raczej nie stanowi odrębnej całości, najlepiej potraktować ją jako dodatek do mangi, gdzie trudno przedstawić dynamiczne akcje – właśnie walki wypadają tu najlepiej. Jeśli chcesz drogi czytelniku poznać całą opowieść, musisz sięgnąć do mangi lub do serialu telewizyjnego, który dość wiernie oddaje komiksową wersję „Iksa” i posiada też zakończenie, na które fani tej mangi będą musieli jeszcze trochę poczekać.